mary span | plust je blik | 25 oktober 2025
In het kort:
- Geef milieubeheer een stem – vóór het te laat is. Ga de barricaden op.
- We verliezen de aarde – want we vergiftigen stilletjes de bodem, het water en de lucht die ons in leven houden. Pesticiden en chemische stoffen dringen onze lucht, bodem en voeding binnen — en daarmee ook ons lichaam.
- Het is een kwestie van leven of dood geworden, van gezondheid, van toekomst. Toch krijgt het nauwelijks een stem in onze politiek.
- Ik geloof dat dat anders moet – en dat dit het moment is om het tij te keren.
Waarom we nu de barricaden op moeten voor beter milieubeheer – vóór het te laat is
We praten in Nederland eindeloos over klimaatverandering. Over CO₂, stikstof, windmolens en warmtepompen. Maar terwijl we focussen op het weer van morgen, vergiftigen we vandaag de aarde onder onze voeten. Pesticiden en chemische stoffen dringen onze lucht, bodem en voeding binnen — en daarmee ook ons lichaam. Dit is geen verre milieuproblematiek, maar een directe bedreiging voor onze gezondheid, onze boeren en onze toekomst.
De cijfers liegen niet. In een groot Europees onderzoek droegen 641 mensen een week lang siliconen polsbandjes om te meten hoeveel pesticiden ze dagelijks binnenkregen. Onderzoekers detecteerden 173 van de 193 pesticiden (89%) in alle monsters. Uit het onderzoek bleek dat pesticiden die bij gewasbespuitingen worden gebruikt, ver van landbouwgebieden terecht kunnen komen. In álle monsters werden gemiddeld twintig verschillende stoffen per persoon aangetroffen. Zelfs verboden middelen als DDT en dieldrin doken weer op. Bijna alles wat we eten, is bewerkt, verzout, vervet en versuikerd, en we eten veel te veel dierlijke eiwitten. Tachtig procent van wat in de supermarkt ligt, is niet bevorderlijk voor onze gezondheid. Dat is geen ver-van-ons-bedshow. Dat is hier. In onze lucht. In onze grond. Op ons eten.
Ik maak me al jaren zorgen over de giftige cocktail die we ongemerkt inademen, eten en drinken. We praten eindeloos over klimaat, over CO₂, over windmolens en warmtepompen – maar ondertussen vergiftigen we de aarde waar alles uit voortkomt – en daarmee ook ons lichaam. Dit is geen verre milieuproblematiek, maar een directe bedreiging voor onze gezondheid, onze boeren en onze toekomst.
Het is tijd om het echte milieudebat te voeren, en niet alleen over het klimaat. Het gaat immers over ons leven op aarde.
De politieke stilstand
In politieke kringen in Nederland groeit langzaam het besef dat het milieu wereldwijd – maar ook in Nederland – de verliezer wordt van de ideologische strijd tegen klimaatverandering. Voor echte en snelle veranderingen zijn de politiek en grote bedrijven hard nodig. Maar die treuzelen en werken vaak tegen.
Wat willen we? Goedkoop vervuilen, of gezond blijven? Om gevaarlijke klimaatverandering te voorkomen, moet ons voedselsysteem snel veranderen. Dat geldt zowel voor wát we eten, als voor de manier waarop we ons voedsel maken. We gaan naar minder vlees en zuivel, en meer plantaardig. Betaalbare biologische kringlooplandbouw is de beste oplossing voor klimaat, boer én consument. Het eerste wat we zouden moeten doen is pesticiden uitbannen.
De sluipmoordenaar onder onze voeten
Europa wil het gebruik van pesticiden tegen 2030 halveren. Dat klinkt mooi, maar ik vraag me eerlijk af: is dat niet te laat, en te weinig? Terwijl wij hier strenge regels op papier hebben, exporteren onze eigen bedrijven verboden middelen naar landen als Zuid-Afrika. Daar ademen arbeiders in de wijngaarden dezelfde dampen in die hier allang verboden zijn. Hun longen raken blijvend beschadigd.
En wat wij exporteren, komt in omgekeerde richting gewoon weer terug: via voedsel dat wij importeren.
De gifstoffen reizen met ons mee, van veld tot vork.
Ook in Nederland is het raak. Pesticiden zitten in de lucht, in het oppervlaktewater, in onze bodem, in het brood van de supermarkt. Onderzoekers leggen verbanden met Parkinson, kanker en aangeboren afwijkingen. Het zijn geen abstracte risico’s – het zijn sluipmoordenaars die zich genesteld hebben in het dagelijks leven.
Wat is het ons waard?
We gebruiken pesticiden omdat ze de oogst vergroten en plagen bestrijden. Maar dat gemak heeft een schaduwzijde die we te lang hebben genegeerd. We hebben de natuur efficiënt gemaakt, maar ook ziek.
Is het dat waard? Willen we echt een wereld waarin de grond wel winst oplevert maar geen leven meer draagt?
Wat we zelf kunnen doen
Er zijn gelukkig wél stappen die we vandaag kunnen zetten:
-
Was groente en fruit grondig – liefst 12 tot 15 minuten in water met wat baking soda.
-
Kies vaker biologisch, zeker bij kwetsbare producten zoals aardbeien, appels of sla.
-
Eet gevarieerd, om ophoping van bepaalde stoffen te voorkomen.
-
Verwijder onkruid met de hand, en kweek je eigen voedsel als dat kan – klein beginnen is al een daad van verzet.
Maar eerlijk is eerlijk: individuele keuzes zijn niet genoeg. We hebben moedige politiek en eerlijke landbouw nodig. Boeren die niet langer worden vastgezet in een systeem dat goedkoop vergiftigen beloont. En consumenten die durven zeggen: genoeg.
Nederland op een kruispunt
We staan op een tweesprong.
Doorgaan met spuiten, of kiezen voor leven.
Wat echt is wint, zegt Upfront, de eerste troep-vrije supermarkt zonder gifgroente en andere bewerkte spullen in Rotterdam.
Voor gezonde grond, schoon water, eerlijk eten.
Het is tijd dat we niet alleen het klimaat redden, maar ook het milieu waarin we ademen.
Want ons leven op aarde hangt ervan af.
AUTEUR MARY SPAN | ©DOESPLUS! | 251025
Publicist in Essence en auteur van het boek Zinvolle [W]evolutie.
Hou ervan je te inspireren en te activeren voor zinvolle evolutie
in leven en werk, bouwend aan een wereld van nieuwe mogelijkheden.
Hoeveelheid chemicaliën
08-12-25: De hoeveelheid chemicaliën is gigantisch: er zijn naar schatting honderdduizenden verschillende chemicaliën in omloop, waarvan er duizenden dagelijks in ons leven voorkomen via producten, voeding en cosmetica, en de meeste zijn niet volledig op veiligheid getest. Onderzoekers proberen een beeld te krijgen van de chemicaliën die mensen binnen krijgen. Het UNEP (VN-milieuprogramma) voorspelt zelfs dat het aantal nieuwe chemicaliën tussen 2018 en 2030 verdubbelt. Bron: o.a. Volkskrant.
Pesticide Action Network
15-11-25: 10 redenen voor een verbod op PFAS-Pesticiden:
1) Het gebruik van PFAS-pesticiden is meer dan verdubbeld (1,5% → 3,6% in 2 jaar).
2) PFAS stapelt zich op in je bloed en lichaam en breekt bijna niet af.
3) Het kan zorgen voor hormoonverstoring, vruchtbaarheidsproblemen en zelfs verhoogde kans op bepaalde kankers.
4) Het verzwakt je immuunsysteem en kan de werking van vaccins verminderen.
5) PFAS vervuilt bodem, lucht en water en blijft daar praktisch eeuwig aanwezig.
6) Dieren slaan PFAS ook op → gevolg: verstoring van groei en voortplanting.
7) Steeds meer zwemlocaties sluiten door te hoge PFAS-waarden.
8) Drinkwaterbedrijven vinden PFAS en TFA steeds vaker in het grondwater.
9) De industrie en de landbouw vervuilen en de consument draait op voor de kosten voor waterreiniging.
10) Nederland loopt achter op Denemarken, Duitsland en het VK in toezicht en onderzoek.
Bron: PAN-NL
De pesticiden-kieswijzer
15-10-25: De meeste politieke partijen falen op bestrijdingsmiddelenbeleid. Slechts drie partijen – GroenLinks/PvdA, Partij voor de Dieren en Volt – scoren een voldoende. Dit blijkt uit de Kieswijzer 2025 Bestrijdingsmiddelen van Pesticide Action Network Netherlands (PAN-NL).
Schade aan milieu groter dan landbouwopbrengsten
06-11-25: De toegevoegde waarde van de landbouw is 13,3 miljard euro, terwijl de kosten door uitstoot en verlies van biodiversiteit 18,6 miljard bedragen. Daardoor resteert een jaarlijkse schadepost van 5,3 miljard euro. Deze cijfers geven aan dat de problematiek nijpend is. Bron: Deloitte en NRC.
De wetenschap van pesticiden
25-09-25: Pesticiden zijn niet alleen slecht voor onkruid en ongedierte, maar mogelijk ook voor mensen. Wetenschappers van Environmental Working Group (EWG) zijn een link op het spoor tussen het gebruik van pesticiden in de land- en tuinbouw en hartritmestoornissen. En een aantal soorten groente en fruit zijn namelijk gelinkt aan hogere pesticideniveaus in het menselijk lichaam. Vooral aardbeien, spinazie en paprika, maar ook bloemkool, druiven, perziken, kersen, nectarines, peren, appels, blauwe bessen en aardappels blijken veel pesticiden te bevatten. Bron: Scientias.
Blijf lezen
Stop de giftige spiraal!
De giftige vervuiling overal op aarde heeft funeste gevolgen voor mens en dier. En dat is best zorgelijk.
SEKEM bevordert voedselzekerheid in de woestijn
Helmy Abouleish gaat vol voor het holistische initiatief SEKEM, het biodynamische wonder in de woestijn.
