mary span | plust je blik | 4 juni 2026

Het is mogelijk een rechtvaardige wereld op te bouwen

Veel mensen hebben het gevoel dat ongelijkheid, klimaatverandering en politieke verdeeldheid onvermijdelijk zijn geworden. Alsof we gevangen zitten in een systeem dat steeds meer rijkdom concentreert bij een kleine groep, terwijl de rekening wordt doorgeschoven naar de rest van de wereld en naar toekomstige generaties. Maar wat als het ook anders kan?

Volgens de Franse econoom Thomas Piketty en zijn collega’s van het World Inequality Lab hoeft een rechtvaardige en leefbare wereld geen utopie te blijven. In een nieuw rapport van het Global Justice Project schetsen zij een toekomst waarin economische gelijkheid, menselijke ontwikkeling en respect voor de grenzen van de aarde hand in hand kunnen gaan.

Dat is een opmerkelijk geluid in een tijd waarin veel toekomstbeelden worden gedomineerd door angst, onzekerheid en polarisatie. Juist daarom verdient dit rapport aandacht. Niet omdat het alle antwoorden heeft, maar omdat het de moed heeft een andere vraag te stellen: hoe bouwen we een wereld waarin iedereen kan floreren zonder de planeet uit te putten?

De man die ongelijkheid zichtbaar maakte

Thomas Piketty verwierf wereldwijde bekendheid met zijn boek Kapitaal in de 21e eeuw. Daarin liet hij op basis van historische gegevens zien hoe rijkdom zich steeds sterker concentreert bij een kleine elite. Het boek sloeg in als een bom, juist omdat steeds meer mensen begonnen te ervaren dat economische groei niet automatisch leidt tot een eerlijkere samenleving.

Piketty maakte zichtbaar wat velen intuïtief al voelden: de kloof tussen rijk en arm groeit. Niet alleen binnen landen, maar ook wereldwijd.

Sindsdien is het politieke landschap veranderd. Waar vroeger rijkere mensen vaker rechts stemden en armere burgers eerder links, is dat beeld complexer geworden. Hoogopgeleiden kiezen vaak voor progressieve partijen, terwijl een deel van de economisch kwetsbare groepen zich aangetrokken voelt tot populistische bewegingen die beloven de gevestigde orde op te schudden.

Dat roept een ongemakkelijke vraag op: wat gebeurt er met een samenleving wanneer steeds meer mensen het gevoel krijgen dat het systeem niet langer voor hen werkt?

Een nieuwe visie op vooruitgang

Het Global Justice Project, dat op 4 juni 2026 werd gepubliceerd, probeert een antwoord te geven op die vraag. Het rapport schetst een nieuwe visie op mondiale vooruitgang voor de 21e eeuw.

Niet economische groei staat daarin centraal, maar menselijke ontwikkeling binnen de grenzen van de aarde.

Volgens de onderzoekers is het mogelijk om de levensstandaard van miljarden mensen aanzienlijk te verbeteren én tegelijkertijd de opwarming van de aarde te beperken tot minder dan twee graden boven het pre-industriële niveau.

Dat vraagt echter om fundamentele keuzes. Minder afhankelijkheid van fossiele brandstoffen. Andere consumptiepatronen. Een eerlijkere verdeling van rijkdom. Meer investeringen in mensen en minder in activiteiten die onze leefomgeving aantasten.

Eigenlijk draait het rapport om een eenvoudige vraag: hoeveel is genoeg?

In een wereld die voortdurend meer productie, meer consumptie en meer economische groei nastreeft, klinkt die vraag bijna revolutionair.

Een antwoord op cynisme

De onderzoekers presenteren hun visie nadrukkelijk als een alternatief voor het groeiende cynisme van deze tijd.

Aan de ene kant winnen nationalistisch-populistische bewegingen terrein. Aan de andere kant zien we een technologische elite die droomt van kolonies op Mars, terwijl kunstmatige intelligentie mogelijk miljoenen banen zal veranderen of overbodig maken.

Het zijn toekomstbeelden waarin de menselijke maat gemakkelijk verloren gaat.

De auteurs van het rapport wijzen een andere richting aan. Niet ontsnappen naar een andere planeet, maar verantwoordelijkheid nemen voor deze planeet. Niet verdergaande concentratie van rijkdom en macht, maar een eerlijkere verdeling van kansen.

Misschien ligt de toekomst van de mensheid niet in technologische almacht, maar in een herontdekking van onderlinge verbondenheid.

De grote herverdeling

Aan het rapport werkten 45 onderzoekers mee. Zij bouwden voort op de uitgebreide ongelijkheidsdatabase van het World Inequality Lab.

Hun voorstellen zijn ambitieus.

Zo pleiten zij voor een veel zwaardere belasting van de rijkste 0,1 procent van de wereldbevolking. Voor miljardairs zou zelfs een wereldwijde vermogensbelasting kunnen gelden die oploopt tot 20 procent.

De opbrengsten daarvan zouden terecht moeten komen in een wereldwijd rechtvaardigheidsfonds: het Global Justice Fund.

Dat fonds zou investeringen mogelijk maken in onderwijs, gezondheidszorg en de klimaattransitie, met name in landen van het Mondiale Zuiden.

De voorstellen sluiten aan bij initiatieven die inmiddels ook politiek terrein winnen. Zo zet de Braziliaanse president Lula da Silva zich internationaal in voor een mondiale minimumbelasting voor miljardairs. Tegelijkertijd voert Brazilië binnenlands belastinghervormingen door om de extreme ongelijkheid in eigen land terug te dringen.

Een andere economie

Het rapport gaat verder dan belastingmaatregelen alleen.

De onderzoekers stellen een fundamentele heroriëntatie van de economie voor. Minder nadruk op materiaalintensieve sectoren zoals zware industrie en mijnbouw, en meer investeringen in onderwijs, zorg en maatschappelijke ontwikkeling.

Opvallend is ook hun voorstel om de gemiddelde werktijd sterk te verminderen. Van ongeveer 2.100 uur per jaar naar circa 1.000 uur. Dat komt neer op een werkweek van ongeveer tweeënhalve dag.

Daarnaast pleiten zij voor veranderingen in voedingspatronen, waaronder een forse vermindering van de consumptie van rood vlees vanwege de impact op ontbossing en biodiversiteit.

Onderwijsuitgaven zouden volgens het rapport meer dan verdubbeld moeten worden, terwijl ook de investeringen in gezondheidszorg fors omhoog gaan.

Het onderliggende idee is helder: echte welvaart gaat niet alleen over wat we bezitten, maar ook over gezondheid, kennis, tijd, relaties en levenskwaliteit.

Misschien zijn dat juist de rijkdommen die in economische modellen vaak het moeilijkst te meten zijn.

Een wereld die werkt voor de meerderheid

Volgens de berekeningen van het Global Justice Project zou het inkomen van ongeveer 89 procent van de wereldbevolking tegen het einde van deze eeuw kunnen verdubbelen.

Vooral mensen in het Mondiale Zuiden zouden daarvan profiteren.

Tegelijkertijd zou de uitstoot van broeikasgassen sterk afnemen en blijft de opwarming van de aarde binnen beheersbare grenzen.

Critici zullen ongetwijfeld wijzen op de politieke haalbaarheid van zulke ingrijpende voorstellen. En terecht. Tussen visie en werkelijkheid ligt vaak een lange weg.

Maar misschien is dat niet de belangrijkste vraag.

De belangrijkste vraag is wellicht of we nog in staat zijn ons een andere toekomst voor te stellen dan een voortzetting van het huidige systeem.

Want elke grote maatschappelijke verandering begon ooit als een idee dat onmogelijk leek.

De strijd om de toekomst

Piketty vat het zelf kernachtig samen. Er woedt volgens hem een enorme culturele, intellectuele en politieke strijd over de toekomst van onze samenlevingen.

Dat is meer dan een debat over belastingen, klimaatbeleid of economische modellen.

Het gaat uiteindelijk over de vraag wat voor wereld we willen nalaten aan volgende generaties.

Een wereld waarin rijkdom en macht zich blijven concentreren bij een kleine minderheid? Of een wereld waarin menselijke waardigheid, kansen en welzijn eerlijker worden verdeeld?

Het antwoord op die vraag ligt niet alleen bij politici, economen of miljardairs.

Het ligt ook bij onszelf.

Want een rechtvaardigere wereld ontstaat niet vanzelf. Zij begint met het vermogen om verder te kijken dan het eigen belang en ons opnieuw te herinneren dat we deel uitmaken van hetzelfde menselijke verhaal.

Misschien is dat wel de diepste boodschap van dit rapport: een andere wereld is mogelijk. Niet omdat het gemakkelijk is, maar omdat wij als mensheid kunnen kiezen welke richting we op willen evolueren.

AUTEUR MARY SPAN | ©DOESPLUS! | 260604
Publicist van DoesPlus! magazine en auteur van het boek Zinvolle [W]evolutie.
Hou ervan je te inspireren en te activeren voor zinvolle evolutie
in leven en werk, bouwend aan een wereld van nieuwe mogelijkheden.