War Child: wat doet de oorlog in Oekraïne met kinderen?

Hoe is het voor kinderen om te vluchten voor oorlog? War Child helpt gevluchte volwassenen en kinderen in Roemenië om de oorlogservaringen in Oekraïne te overwinnen. Kinderen kunnen niet naar school, kunnen niet praten over hun trauma’s. We zullen de pijn nooit helemaal weg kunnen nemen, wel kunnen we kinderen steunen.

In Roemenië heeft War Child een noodhulppost ingericht om oorlogsslachtoffers op te vangen en te helpen. Het zijn heel veel moeders met veelal kleine kinderen die de oversteek naar Roemenië hebben gewaagd. Vaders moeten in de Oekraïne achterblijven om te vechten. De moeders kwamen na een dagenlange vlucht uitgeput de grens over en de kinderen, met grote ogen van spanning, waren overstuur. Ze waren wel opgelucht nadat ze er uiteindelijk ‘uit’ waren. Maar pas als ze zijn uitgerust, komt de harde klap.

Roemenië is een arm land, mensen helpen de vluchtelingen waar ze maar kunnen. Er zijn niet genoeg mogelijkheden om alle vluchtelingen onderdak te geven. Onderdak geven is belangrijk, het geeft de vluchtelingen een gevoel van veiligheid.

Maar belangrijker nog:
wat doet vluchten met kinderen?

Erik Scherder, hoogleraar Neurospychologie: “Die stress die deze kinderen ervaren komt op een moment dat de hersenen van de kinderen nog volop in de groei zijn. De hoger gelegen netwerken in het brein, die zich tijdens de groei uitbreiden, zijn nodig om bestand te kunnen zijn tegen angstgevoelens, depressie en sombere gedachten. Wat zie je als er sprake is van voortdurende stress die het kind ervaart en ook ziet bij de moeder? Dat stress een negatief effect heeft op de controlesystemen van de hoger gelegen netwerken. Dat betekent dat die kinderen een verhoogd risico hebben om later bang te worden voor alles in het leven. Het kan ook effect hebben op het zelfstandig functioneren als volwassene.”

Zelfs pasgeboren baby’s in de schuilkelders in Oekraïne kunnen schade oplopen door de levensbedreigende stress van de moeder. Want uit studies blijkt dat de eerste duizend dagen van de mens cruciaal zijn voor een gezonde, fysieke en mentale ontwikkeling. Wat kan War Child daaraan doen?

‘Toen we naar bed gingen
was het vrede,
toen we wakker werden
was het oorlog’

Bart Rijs van War Child: “We organiseren eerst psychologische hulp en daarvoor trainen we de hulpverleners in Moldavië en Roemenië om eerste hulp te kunnen bieden. Want het gedrag van de ouder bepaalt voor een heel groot deel de gemoedstoestand van de kinderen.” Voor de moeder is het echter heel lastig om de spanning verborgen te houden voor de kinderen. “Nee, je hoeft dat helemaal niet verborgen te houden. We hoeven niet altijd sterk te zijn! Probeer wel, als er positieve gevoelens zijn, om die te delen met de kinderen.” Het is dan belangrijk om niet steeds het spannende nieuws te volgen of wraakgevoelens te tonen, omdat de spanning dan overslaat naar de kinderen. War Child probeert structuur aan te brengen voor de kinderen door bijvoorbeeld sport en spel te organiseren op plekken waar ze zich veilig kunnen voelen.

En de ouders worden eenvoudige oefeningen geleerd om met de stress te kunnen omgaan en om de negatieve lading van een ervaring ervan af te halen. In feite organiseert War Child afleiding voor de vluchtelingen. Dat is de kern waarom het draait. Niet alleen zijn afleidingen goed voor de sfeer, het helpt de neurale verbindingen op een positieve manier in het brein te versterken.

Samen moeten we de
oorlog uit het kind halen.

De ondersteuning van War Child stopt niet in Roemenië en Moldavië. Ze ondersteunen ook asielkinderen in Nederland. Want investeren in kinderen is investeren in de toekomst. Psychosociaal welzijn staat centraal in hun programma. Met muziek, spel en beweging spreekt War Child de veerkracht van kinderen aan. Het clubje ‘dwaze idealisten’ dat vanaf een Amsterdamse zolderkamer begon, is uitgegroeid tot een gerespecteerde organisatie met een aanpak die wereldwijd wordt omarmd.