mary span | plust je blik | 12 december 2024

 

Waar is de zingeving gebleven in onze technowereld?

Een vervuld leven. Wie wil dat nou niet? Maar wat als betekenis in je leven geen plek heeft in de materiële wereld?

In het Westen hebben we een nieuw mensbeeld gecreëerd: een mens met een gezond lichaam en een lege geest met betekenisloze technosensaties. We leven in een rationele wereld die vrij is van waarden en echtheid. We lijken alleen te streven naar comfort en materiële rijkdom.

Dat is een nogal zwart scenario. In het boek Techno-Humanist Manifesto beschrijft Jason Crawford, oprichter van het Roots of Progress Institute, bovenstaand beeld. De mens heeft volgens hem zijn of haar gevoelens en spirituele waarden aan de kant gezet voor het rationele marktdenken dat niet gericht is op de mens an sich maar op de consument waar veel te halen valt. De consument zelf zoekt vooral materieel comfort. Als de industriële beschaving materieel comfort en gemak alleen kan bereiken ten koste van onze psychologische, emotionele, morele en spirituele waarden, dan is dat een enorme dwaasheid.

Maar laten we niet vergeten: de westerse cultuur heeft gek genoeg wel meer betekenis gebracht. We hebben ondanks de rationele evolutie ook ingezien dat het brengen van een bijdrage aan het leven belangrijk is. Laten we eens kijken welke bronnen van betekenis in het leven belangrijk zijn: werk, liefde, kennis en schoonheid.

Werk jij om te leven of
leef jij om te werken?

Werk. Een derde van ons leven brengen we werkend door. We werken voor ons bestaan en creëren tegelijkertijd onafhankelijkheid. Over het algemeen brengt het ook zelfvertrouwen. Na familie brengt werk betekenis en voldoening in ons leven. Maar zijn onze banen boeiend te noemen? Voor sommige wel, voor anderen niet. Marx bekritiseerde het kapitalisme al eerder, omdat het ‘vervreemde arbeid’ creëerde: De arbeider in de fabriek wordt een steeds goedkoper product naarmate hij meer producten creëert. De arbeider verliest niet alleen zijn autonomie, maar ruïneert in dit technosysteem ook zijn geest.

Tegenwoordig wordt soortgelijke kritiek geuit op ‘zielzuigende’ kantoorbanen waar mensen zich bezighouden met abstracte informatieverwerking op beeldschermen. Soms met burn-out als gevolg. Geen wonder dat Rutger Bregman in opstand komt met zijn School for Moral Ambition, een alliantie van idealisten die het opnemen tegen de grootste problemen van onze tijd, of het nu gaat om klimaatverandering, belastingontduiking, extreme armoede of de tabaksindustrie.

Vind de zon
in je leven.

In meerdere bestsellers legt de Belgische psychiater Dirk de Wachter onze comfortmaatschappij vol ikkigheid op de sofa. Hij denkt dat het inslikken van ons gevoel het probleem is. De symptomen van onze maatschappij zijn zeer zichtbaar geworden, terwijl het vroeger meer verborgen bleef. Het lijkt erop dat we niet meer met elkaar kunnen praten over wat er allemaal niet goed gaat. Bovendien kennen we elkaar slechter, de empathie lijkt ver te zoeken. Alleen tegen betaling kunnen we nog over onze problemen praten. En als die weg geblokkeerd is, gaan we maar kalmeringsmiddelen slikken. Er is geen God meer waaraan we ons ongeluk noodlottig kunnen verbinden. We zijn allemaal verantwoordelijk geworden voor ons eigen egoleven. We worden geacht ons eigen succes te maken.

Maar als je ware roeping is om een ​​meester-vakman te zijn, in het buitenleven je bestaan te vinden of dingen met je handen te maken, dan bestaan ​​die betekenisvolle banen nog steeds! Die betekenisvolle plek in het universum is nog steeds te vinden! Meer dan in het verleden. Het is zelfs zo dat steeds meer mensen betekenis in hun werk zoeken en die ook vinden. Al moeten ze die zelf creëren, bijvoorbeeld via ondernemerschap. Gelukkig is die kentering nu gaande, op weg naar een nieuw systeem van centraal en top-down naar decentraal, duurzaam en bottom-up.

Liefde is wat je bent.
Het is een medicijn.

In het aspect liefde is zelfliefde een belangrijk gegeven geworden. Zorg voor jezelf, zorg voor je gezondheid, zorg voor jouw omgeving, voor medemensen brengt een gevoel van vervulling. Tegenwoordig hebben mensen meer kans dan ooit om een soulmate te vinden. Online daten is snel uitgegroeid tot de nummer één manier om een ​​partner te vinden. Misschien is deze technologie de manier om de liefde van je leven te vinden. Traditionele manieren om een ​​partner te vinden — via vrienden of collega’s, op school of in bars en restaurants — zijn er ook, maar daar heb je soms maar weinig goede opties. Bovendien biedt de technologie opties om elkaar te zien en te spreken, ook al zijn we ver van elkaar verwijderd.

En de relaties van ouders met hun kinderen zijn tegenwoordig, vooral op jonge leeftijd, veel persoonlijker, vol vreugde en betekenis, dan vroeger. Want kinderen zijn geen bron van inkomsten meer, ze zijn nu zelfs emotioneel gezien onbetaalbaar! Daarom investeren zowel moeders als vaders veel meer kwaliteitstijd in familie. Helaas heeft deze hogere betrokkenheid van ouders een nadelige uitwerking: ze voelen zich gestrest of komen niet meer aan zichzelf toe.

Wees niet bang om
nieuwe dingen te proberen.

Kennis is een andere factor voor betekenis. Steven Pinker beschrijft in Enlightenment Now op welsprekende wijze de spirituele waarde van leren: Ons begrip van wie we zijn, waar we vandaan komen, hoe de wereld werkt en wat er toe doet in het leven, hangt af van het verkrijgen van kennis. Je bewust zijn van het heden, het fysieke, het lokale, het landelijke en internationale aspect, van de blunders en triomfen van het verleden, van de natuur en de kosmos brengt enorme kennis met zich mee. Dat tilt ons werkelijk naar een hoger niveau van kennis. De technologie heeft de toegankelijkheid van informatie al eeuwenlang gestaag vergroot. Bijna alles wat je wilt leren, kun je online leren. Er zit een onschatbare waarde en betekenis in het beschouwen van de wereld. Als je denkt dat de wereld ten einde komt, denk dan nog eens goed na: mensen leven langer, gezonder, vrijer en gelukkiger, dus waarom denken zoveel mensen dat het slechter gaat? Waarom negeren we positieve nieuwsverhalen en fixeren we ons op de negatieve? Steven Pinker raadt ons aan om afstand te nemen van de bloederige krantenkoppen en onheilsvoorspellingen van commentatoren en ons te blijven richten op de Verlichtingsidealen en menselijke bloei.

Alles heeft z’n schoonheid,
alleen ziet niet iedereen dat altijd.
Confucius

Een andere grote bron van betekenis in het leven is die van schoonheid, van kunstuitingen tot muziek tot natuurbeschouwing. Ook hier is de toegankelijkheid enorm toegenomen. Kunstcollecties uit het verleden waren zelden toegankelijk voor het publiek, en in ieder geval kon de grote plattelandsbevolking niet gemakkelijk naar musea reizen. Liveoptredens van de beste artiesten waren duur en geconcentreerd in steden, en niet toegankelijk voor de gemiddelde persoon. De natuur in al haar schoonheidsfacetten is te zien via reizen of via film of video. Het maakt dat we de grootsheid van het leven gaan inzien, het maakt dat we onszelf als deel van een groter geheel gaan zien.

De wereld wordt beter, ook al voelt dat niet altijd zo. We moeten bewuster worden van wat er in onszelf en daarbuiten speelt. Dat kan alleen als we ons onderwijs hervormen, we moeten weer meer gaan lezen. En belangrijk: we hebben betere begeleiding nodig voor mensen om ze te leren hoe ze door deze nieuwe wereld van uitgebreide keuzes en verminderde sociale verwachtingen moeten navigeren. Je hebt inderdaad meer mogelijkheden om hier het maximale uit te halen dan wie dan ook in de geschiedenis. Grijp ze!

AUTEUR MARY SPAN | ©DOESPLUS! | 24-12-12
Publicist in Essentie en auteur van het boek Zinvolle [W]evolutie.
Hou ervan je te inspireren en te activeren voor zinvolle evolutie
in leven en werk, bouwend aan een wereld van nieuwe mogelijkheden.