
mary Span | plust je blik | 16 november 2026
Indy Johar | De onzichtbare regels van onze samenleving moeten op de schop
We staan voor een ingrijpende verandering van onze samenleving. Maar volgens architect en systeemdenker Indy Johar onderschatten we hoe groot die verandering zal zijn. Niet alleen onze gebouwen, steden en economie moeten anders worden ingericht. Ook de regels over bezit, geld, waarde en macht zijn aan vernieuwing toe. Want zolang we op dezelfde manier blijven denken en organiseren, verandert er aan de basis maar weinig.
Wat bepaalt eigenlijk hoe onze samenleving eruitziet? We zien gebouwen, wegen, bedrijven en woningen. Maar achter al die zichtbare zaken gaat een wereld van afspraken, wetten, financiële regels en machtsverhoudingen schuil. Die onzichtbare structuren bepalen wie ergens over beslist, wie eigenaar is en wat waarde heeft.
Juist die wereld wil Indy Johar veranderen.
Johar is opgeleid als architect en is medeoprichter van Dark Matter Labs, een internationaal samenwerkingsverband dat onderzoekt hoe we onze samenleving anders kunnen organiseren. Zijn belangstelling gaat inmiddels veel verder dan architectuur. Hij houdt zich bezig met de vraag hoe we een samenleving kunnen ontwerpen die beter bestand is tegen grote veranderingen en waarin mens, natuur en economie meer met elkaar in evenwicht zijn.
De donkere materie van onze samenleving
De naam Dark Matter Labs verwijst naar donkere materie in het heelal: iets wat we niet rechtstreeks kunnen waarnemen, maar waarvan wetenschappers het bestaan afleiden uit de invloed op zijn omgeving.
Johar gebruikt dit als vergelijking voor onze samenleving. Ook daarin bestaat een onzichtbare wereld die grote invloed heeft op wat we dagelijks zien en ervaren.
Denk aan regels voor grondbezit, de manier waarop geld wordt verdeeld en de afspraken over wie verantwoordelijk is voor natuur en leefomgeving. Ze lijken vanzelfsprekend, maar zijn ooit door mensen bedacht. En wat mensen hebben bedacht, kunnen mensen ook veranderen.
Johar ontdekte tijdens zijn werk als architect dat je wel duurzame gebouwen en nieuwe steden kunt ontwerpen, maar dat daarmee niet automatisch de problemen worden opgelost. Als de financiële en juridische regels hetzelfde blijven, loop je al snel tegen dezelfde beperkingen aan.
Daarom richt Dark Matter Labs zich niet alleen op wat we bouwen, maar vooral op de structuren die bepalen hoe we samenleven.
Van bezit naar verantwoordelijkheid
Een belangrijk uitgangspunt in zijn denken is dat we onze relatie met de wereld anders moeten bekijken.
Onze economie is sterk gericht op bezit, groei en financieel rendement. Maar wat als we niet langer uitsluitend kijken naar wat iets oplevert? Neem een boom in de stad. Die kost geld om te onderhouden, maar zorgt ook voor verkoeling, opvang van regenwater, meer biodiversiteit en een gezondere leefomgeving.
Is de waarde van een boom dan alleen een kostenpost? Of moeten we ook kijken naar wat hij bijdraagt aan het geheel?
Johar pleit voor een andere manier van denken: minder nadruk op individueel bezit en het onttrekken van waarde, meer aandacht voor gedeelde belangen, zorg en verantwoordelijkheid. Niet alleen de vraag wat iets oplevert, maar vooral wat het bijdraagt aan mens en samenleving.
Dat vraagt om nieuwe afspraken over eigendom, financiering en bestuur. Ook sociale en ecologische waarde moeten meetellen.
Van ideeën naar praktijk
De ideeën van Johar blijven niet steken in theorie. Via Dark Matter Labs zijn verschillende initiatieven ontwikkeld.
TreesAI is daar een voorbeeld van. Dit initiatief brengt de waarde van stadsbomen in kaart. Bomen helpen steden verkoelen, houden water vast en dragen bij aan de gezondheid van bewoners. Door die voordelen zichtbaar te maken, kunnen gemeenten en investeerders stadsnatuur serieuzer meenemen in hun plannen en financiering.
Een ander voorbeeld is WikiHouse, een open-source bouwsysteem waarbij mensen bouwtekeningen voor woningen kunnen gebruiken en aanpassen. Zo wordt kennis toegankelijker en kunnen huizen lokaal worden geproduceerd. Het laat zien dat ontwerpen en bouwen niet uitsluitend in handen hoeven te zijn van grote bedrijven.
Ook onderzoekt Dark Matter Labs nieuwe vormen van woningbezit en juridische bescherming van natuur. Steeds staat dezelfde vraag centraal: hoe kunnen we onze samenleving zo organiseren dat niet alleen individueel financieel voordeel, maar ook het gezamenlijke belang telt?
De toekomst vraagt om andere spelregels
Wat de voorstellen van Indy Johar met elkaar verbindt, is de overtuiging dat we de grote problemen van deze tijd niet kunnen oplossen met alleen technische verbeteringen of losse maatregelen.
Klimaatverandering, verlies van biodiversiteit, sociale ongelijkheid en technologische ontwikkelingen raken aan de fundamenten van onze samenleving. Ze vragen om een andere manier van organiseren, financieren en besturen.
We weten nog niet precies hoe de toekomst eruit zal zien. Belangrijker is dat we nieuwe mogelijkheden ontwikkelen en onze samenleving beter in staat stellen om zich aan veranderingen aan te passen.
Dat vraagt om samenwerking tussen overheden, bedrijven en burgers. Maar ook om de bereidheid om bestaande overtuigingen ter discussie te stellen.
Misschien is dat wel de belangrijkste boodschap van Indy Johar: een betere wereld begint niet alleen met nieuwe dingen bouwen, maar vooral met anders leren denken over de wereld waarin we samen leven.
Want als we de toekomst anders willen vormgeven, zullen we ook de fundamenten waarop onze samenleving rust opnieuw moeten ontwerpen.

AUTEUR MARY SPAN | ©DOESPLUS! | 261116
Publicist van DoesPlus! magazine en auteur van het boek Zinvolle [W]evolutie.
Hou ervan je te inspireren en te activeren voor zinvolle evolutie
in leven en werk, bouwend aan een wereld van nieuwe mogelijkheden

Jiddu Krishnamurti,
spiritueel leraar en filosoof
Jiddu Krishnamurti, spiritueel leraar en filosoof uit India, stond bekend om zijn onafhankelijke denken en zijn nadruk op zelfonderzoek. Lees meer…





