Er was een tijd dat ik gedachteloos een crème op mijn huid smeerde, zonder me af te vragen wat erin zat. Dat gemak voelde normaal. Totdat het begon te wringen. Wat smeer ik eigenlijk op mijn lichaam? En waarom voelt ‘normaal’ steeds minder als natuurlijk? Die vragen leven niet alleen bij mij. We lijken collectief iets te herontdekken.

In Finland daalt het aantal astmapatiënten opvallend. Niet door méér medicatie, maar juist door iets ogenschijnlijk eenvoudigs: kinderen weer in contact brengen met natuur, bacteriën en micro-organismen. Geen steriele perfectie, maar een immuunsysteem dat mag leren. Het is bijna paradoxaal — juist door minder controle ontstaat meer gezondheid.

De kledingindustrie staat onder druk. De Europese markt krimpt door verduurzaming, digitalisering (AI) en nieuwe circulaire modellen zoals tweedehands en verhuur. De lange, wereldwijde textielketen — met lage productiekosten in Azië als basis — blijkt kwetsbaar. Een lockdown of economische schok kan de hele keten stilleggen. Tegelijk verschuift het consumentengedrag. Er is een groeiende voorkeur voor quiet luxury: tijdloze kleding, aardetinten, comfort en langere gebruiksduur. Ook de vraag naar ethisch geproduceerde mode neemt toe. Langzaam groeit daarmee de afkeer van overproductie en synthetische materialen. Dat opent ruimte voor een herwaardering van natuurlijke stoffen zoals wol, linnen, katoen, bamboe en hennep — materialen die terug kunnen keren in de natuurlijke kringloop.

Die beweging zie je overal terug. Wat eerst alternatief was, wordt langzaam mainstream. Non-toxic living, natuurlijke voeding, minder bewerking. Geen hype, maar een reactie. Alsof we als mens voelen: dit klopt niet meer.

Tegelijk zie ik hoe groot de kloof nog is. We smeren ons nog steeds in met producten waarvan we de ingrediënten nauwelijks kunnen uitspreken. We eten voedsel dat verder van de natuur afstaat dan ooit. En ja — dat heeft gevolgen. Voor ons lichaam, maar ook voor hoe we ons voelen.

Maar hier zit ook het kantelpunt.

Er groeit een nieuwe nieuwsgierigheid. Naar de zee, die rijk is aan zeemineralen en celstructuren. Waar we nog veel van kunnen leren en waar we nieuwe toepassingen voor kunnen vinden. Er is ook belangstelling voor voeding die voedt in plaats van vult. Naar stromingen als whole foods en vezelrijk eten. Naar wat de aarde ons van nature al biedt — van planten en kruiden tot algen zoals spirulina. Niet als wondermiddel, maar als herinnering: we zijn onderdeel van een groter geheel.

Zelf merk ik dat verschuivingen klein beginnen. Een andere keuze in de supermarkt. Vaker naar buiten. Bewuster eten. Het zijn geen revoluties, maar ze veranderen wel iets in hoe ik me verhoud tot mijn lichaam en mijn omgeving.

Ook in hoe we kijken naar dieren en voedsel zie je die verschuiving. De discussie rond intensieve veehouderij wordt steeds scherper, zowel in Nederland als België. We vergeten vaak dat dieren in de intensieve veehouderij continu onder stress staan. Rond de slacht wordt die spanning nog groter, wat zijn weerslag heeft op het vlees en — zo wordt steeds vaker gezegd — ook op ons lichaam. Daardoor klinkt er een groeiende roep om bepaalde praktijken in de varkenshouderij te verbieden. Gelukkig kiezen steeds meer mensen ervoor minder vlees te eten, of bewuster. Niet alleen om milieu- of gezondheidsredenen, maar ook vanuit een dieper gevoel van verbondenheid. Alsof we intuïtief aanvoelen dat de manier waarop we omgaan met leven, iets zegt over hoe we zelf willen leven.

Ja, er is ook een schaduwkant. Ons water bevat stoffen als PFAS, zware metalen en andere vervuiling. Onze lucht wordt belast door smog en uitstoot. Dat zijn geen kleine problemen.

Maar het verhaal stopt daar niet.

Wat mij hoop geeft, is dat bewustzijn groeit. Dat steeds meer mensen vragen stellen. Dat er beweging ontstaat — in voeding, in kleding, in energie, in hoe we consumeren. Een mooi voorbeeld is Claudy Jongstra uit Friesland, die bekend is om haar monumentale wandtapijten en kunstwerken gemaakt van handgevilte wol en natuurlijke kleurstoffen uit eigen duurzame landbouwprojecten. Haar soevereiniteit en gebruik van biologische producten zal menigeen beïnvloeden. Dat is geen nostalgie — dat is vooruitgang in een andere vorm.

En misschien is dát wel de kern van deze tijd.

We leven in een kanteltijd waarin veel zichtbaar wordt wat niet langer werkt. Dat kan onrustig voelen. Soms zelfs somber. Maar tegelijkertijd ontstaat er ruimte. Voor andere keuzes. Andere waarden. Andere manieren van leven.

De vraag is niet alleen wat er misgaat.

De vraag is: wat kies jij?

Niet groots en meeslepend, maar in het klein. In hoe je eet. Wat je koopt. Hoe je zorgt voor jezelf en de wereld om je heen. Daar zit meer invloed dan we vaak denken.

Ik voel het zelf ook — die neiging om het systeem de schuld te geven, om te wijzen naar politiek of industrie. En ja, daar ligt verantwoordelijkheid. Maar er ligt ook iets bij ons.

Wij zijn niet alleen toeschouwer van deze tijd. We zijn medevormgever.

Dus misschien is de trend naar ‘natuurlijk leven’ geen trend.
Misschien is het een herinnering.

Aan iets wat we diep van binnen allang weten.

Verklein jezelf niet in deze tijd. Maar maak het ook niet groter dan nodig.
Begin waar je bent. In wat je eet. In wat je kiest. In hoe je leeft.

Misschien zit leiderschap daar wel.
Niet in grote woorden — maar in kleine, bewuste stappen.

Dichter bij jezelf. Dichter bij de natuur.

AUTEUR MARY SPAN | ©DOESPLUS! | 260424
Publicist van DoesPlus! en auteur van het boek Zinvolle [W]evolutie.
Hou ervan je te inspireren en te activeren voor zinvolle evolutie
in leven en werk, bouwend aan een wereld van nieuwe mogelijkheden.